Rodian Drăgoi, O catedrală de cuvinte / Ένας καθεδρικός ναός των λέξεων

0
238

„Viața mă uită încet/ moartea încet mă învață”

Era să fim prieteni, era să ne întâlnim la Atena, cu acest poet extraordinar. Îl cunoșteam din scrieri, îmi plăceau și, prin corespondență, mi-a dat dreptul de a-l traduce. Dar n-a fost scris să ne cunoaștem în această viață. De fapt, el să mă cunoască pe mine, pentru că eu îi cunoșteam și îi cunosc poezia valoroasă.

Prezentare și traducere de Angela Bratsou
Prezentare și traducere de Angela Bratsou

Fac acum ceea ce fac de obicei: trec pestre tristețea acestei pierderi nedrepte, traducând „poezia lui frumoasă, pătrunzătoare, care trece dincolo de spațiu-timp”. Încerc astfel să îl păstrez, măcar în parte, printre noi.

Mulțumesc, Peter Sragher, că mi l-ai prezentat, că te dovedești un adevărat prieten al poeților adevărați.


Ήταν να γινόμαστε φίλοι, ήταν να βρεθούμε στην Αθήνα μ’ αυτόν τον εξαίσιο ποιητή. Τον ήξερα από τα γραπτά του, μου άρεσαν και, με αλληλογραφία, μου είχε δώσει την άδεια να τον μεταφράσω. Όμως δεν ήταν γραπτό να γνωριστούμε σε αυτή τη ζωή. Στην πραγματικότητα, εκείνος να γνωρίσει εμένα, γιατί εγώ γνώριζα και γνωρίζω την πολύτιμη ποίησή του.

Τώρα κάνω αυτό που συνήθως κάνω: προσπερνώ την θλίψη αυτής της άδικης απώλειας μεταφράζοντας «την όμορφη, διεισδυτική ποίησή του που ξεπερνά το χώρο και το χρόνο». Προσπαθώ λοιπόν να τον κρατήσω, τουλάχιστον εν μέρει, ανάμεσα μας.

Σας ευχαριστώ, Peter Sragher γιατί μου τον γνωρίζατε, γιατί  αποδεικνύετε ότι είστε ένας αληθινός φίλος των αληθινών και μεγάλων  ποιητών.


Un vagant optimist și tragic,  un poet înzestrat cu  sensibilitate romantică, delicat și muzical, dar și neguros, bântuit de drame existențiale, ale cărui poezii au fost traduse și cuprinse în antologii de limbă engleză, franceză, sârbă, maghiară ș.a., Rodian Drăgoi este un poet complex, dincolo  de orice mode și de curente efemere. După cum singur spunea, lucra la o Catedrală de cuvinte (știind că, de fapt, nu va reuși să o termine), căreia, din când în când, îi mai adăuga câte un turn-carte.

Metaforele lui sunt expresive, memorabile, purtând semnele unui temperament poetic balcanic, plin de culoare și de har. „Structural – afirmă criticul Alexandru Condeescu, Rodian Drăgoi aparține expresionismului nostru țărănesc.” Parcimonios cu propriile cuvinte, Rodian Drăgoi este o provocare pentru orice traducător, pentru că este el însuși un gen de traducător, oscilând între frumosul idealului propriu (care n-a prins încă formă) și neant. Și, dacă acceptăm că prin orice traducere se pierde întotdeauna câte ceva, traducerea de poezie (o traducere secundară, după cum am văzut mai sus) pierde cu atât mai mult. În traducerea în greacă, am încercat ca pierderea să fie cât mai mică. Am căutat să-l scot la iveală pe poetul ascuns din traducător. Este meritul lui Rodian Drăgoi.

Scrisoare către Dimitrie StelaruΕπιστολή προς τον Dimitrie Stelaru
De mii de ani nu ți-am mai scris Dumitre
cenușa dintre noi a dat în floare
îți scriu acum și știu c-o să mă ierți
sunt străbătut de-o rană călătoare

de când te-ai dus m-am înnoptat și-aud
cum te caută planetele pe care ai trăit
acum e primăvară vin mugurii pe jos
spre satele pe care le-ai iubit

sălbatec ninge-n casa în care te aștept
s-a-ntunecat și vinul strigându-te duios
mi-e-așa de frig de parcă tot aș sta
lângă un foc cu flăcările-n jos

și umbra mea e leoarcă de sudoare
spre palida ta casă alerg pe-un drum beteag
aș vrea să deschid ușa dar nu mai pot să intru
o namilă de greier s-a așezat în prag
Dumitre, έχω να σου γράψω εδώ και χιλιάδες χρόνια
οι στάχτες μας άνθισαν
σου γράφω τώρα και ξέρω ότι θα με συγχωρήσεις
με διασχίζει μια μετακινούμενη πληγή

από τότε που έφυγες, σγούραινα και ακούω
πώς οι πλανήτες που έζησες σε ψάχνουν
τώρα είναι άνοιξη πορεύουν τα μπουμπούκια
προς στα χωριά που αγάπησες

άγριο χιόνι μες στο σπίτι όπου σε περιμένω
σκοτείνιαζε και το κρασί σε φωνάζει απαλά
κάνει τόσο κρύο σαν να μένω ακόμα
δίπλα σε μια φωτιά με φλόγες προς τα κάτω

και η σκιά μου είναι ιδρωμένη
προς το ωχρό σπίτι σου τρέχω σε ένα μάταιο δρόμο
θα ήθελα να ανοίξω την πόρτα, αλλά δεν μπορώ να μπω άλλο
ένας τεράστιος τζίτζικάς κάθισε στο κατώφλι
Tata își duce oasele la moarăΟ μπαμπάς πηγαίνει τα οστά του στο μύλο
Tata își duce oasele la moară
apoi își bate sângele în grindă

vântul doboară iar o întrebare
ninge tăcut și alb dintr-o oglindă

o nuntă fără miri se-ntâmplă în pământ
prin lacrima mea trece o pădure

mă bea cu sete cel care nu sunt
cuvintele vin noaptea să mă fure
Ο μπαμπάς πηγαίνει τα οστά του στο μύλο
και ύστερα καρφώνει το αίμα του στο δάκο

ο άνεμος φυσάει ξανά μια ερώτηση
σιωπηλά και λευκά χιονίζει απ’ έναν καθρέφτη

ένας γάμος χωρίς γαμπροί συμβαίνει στη γη
ένα δάσος περνά μέσα από το δάκρυ μου

διψασμένος με πίνει εκείνος που δεν είμαι
οι λέξεις έρχονται τη νύχτα για να με κλέψουν
DragosteΈρως
Un copil speriat și flămând
își tăia o felie din lună

o fată cu adolescența în plete
a căzut visătoare în barca dragostei lui

cineva încrusta cuvinte urâte
în gardurile ude de întuneric

copilul a trebuit să-și pună pelerina
pentru a se apăra de mușcăturile cuvintelor

după un timp a încercat
barca dragostei spre ziuă
Ένα φοβισμένο και πεινασμένο παιδί
έκοβε μια φεγγαροφέτα

ένα κορίτσι με την εφηβεία μες στις πλεξίδες της,
ονειροπόλα έπεσε στην βάρκα του έρωτα του

κάποιος σκάλιζε άσχημα λόγια
στους υγρούς φράχτες του σκότους

το παιδί χρειάστηκε να βάλει τον μανδύα του
για να προστατευτεί από τα δαγκώματα των λέξεων

μετά από λίγο δοκίμασε
τη βάρκα του έρωτα στη αυγή
PovesteΠαραμύθι
Secerându-mi lanul de somn
crescut peste cântecul
verde al ierbii
o femeie își caută umbra
ascunsă în memoria cerului

dar ochii ei se fac pești
și înoată prin apele dorului până la copilul
care visează zâna închisă
în povestea de aur
Θερίζοντας τον κάμπο του ύπνου μου
μεγαλωμένο πάνω στο πράσινο
τραγούδι του γρασιδιού,
μια γυναίκα ψάχνει την σκιά της
κρυμμένη στη μνήμη του ουρανού

αλλά τα μάτια της γίνονται ψάρια
που κολυμπούν στα νερά της λαχτάρας μέχρι το παιδί
που ονειρεύεται τη νεράιδα κλεισμένη
στο χρυσό παραμύθι
Trezire în iarnăΞύπνημα μέσα στο χειμώνα
Când m-am trezit din ceasul acela de somn
am găsit sticla ferestrei
îndoită de vânt

peste câmpia cu arbori ruginiți de toamnă
și ape colorate de cântec

căzuse zăpadă

prietenii mei jucau a bucurie
cu tâmplele încrustate de ger

eu cu pereții încărcați de glasul mamei
am alergat lângă jocul lor
Όταν ξύπνησα από εκείνη την ώρα ύπνου,
βρήκα λυγισμένο από τον άνεμο
το γυαλί του παραθύρου

πάνω από την πεδιάδα με χρώμα σκουριάς δένδρα
και με νερά χρωματισμένα από τραγούδι

το χιόνι είχε πέσει

οι φίλοι μου χόρευαν από χαρά
με διακοσμημένους κροτάφους απ’ την παγωνιά

εγώ, με τους φωτισμένους τοίχους με τη φωνή της μητέρας μου,
έτρεξα κοντά στο χορό τους
CălătorulΟ ταξιδιώτης
Luna luneca
printre brațele arborilor
un om intra în sat aducând cu el pădurea

pașii lui măcinau tăcerea
împrăștiind pe spinarea drumului stele și viori

înainte de a intra în casă
o amintire ciudată i-a sfâșiat tâmpla
și a plecat mai departe
ducând cu el pădurea
presărând în urmă
stele și viori
Το φεγγάρι γλιστρούσε
ανάμεσα στα μπράτσα/κλαδιά των δέντρων
ένας άνδρας έμπαινε στο χωριό φέρνοντας μαζί του το δάσος

τα βήματα του άλεθαν την σιωπή
σκορπώντας στη ράχη του δρόμου αστέρια και βιολιά

πριν να μπει στο σπίτι
μια περίεργη ανάμνηση έσκισε τον κρόταφο του
και συνέχισε να απομακρυνθεί
παίρνοντας μαζί του το δάσος
πασπαλίζοντας πίσω του
αστέρια και βιολιά
Prea târziuΠολύ αργά
Deodată hainele au început să-mi fugă din cuier
purtate de strigăte

după ce mi-am încălțat ghetele sparte
de primul cântat al cocoșului
am alunecat pe coaja ultimului strigăt
până la tine

luna te sfârtecase cu coarnele ei

îndurerat te-am cules dintre pietre
te-am înfășurat în dragoste
după care te-am îngropat
sub lespedea sărutului meu
Ξαφνικά τα ρούχα άρχισαν να μου κατεβάσουν από την κρεμάστρα
φορεμένα από φωνές

αφού έβαλα τις μπότες μου σπασμένες
από το πρώτο τραγούδι του αλέκτωρα
γλίστρησα πάνω σε φλούδα της τελευταίας κραυγής
μέχρι εσένα

το φεγγάρι σε είχε σπαράξει με τα κέρατά της

θλιμμένος σε μάζεψα από τις πέτρες
σε τύλιξα στην αγάπη
και ύστερα σε έθαψα
κάτω από την πλάκα του φιλί μου

Lasă un răspuns